Leeuwarden, 25 juni 2026 – Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en worden ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.
De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.
Groentekwekerij Hartman is een van de grootste biologische glastuinbouwers van Europa. In Nederland hebben ze een marktaandeel van bijna 30% op het gebied van biologische producten. Er werd al jaren naar een goede opvolging gezocht van Willem Hartman en die is er nu gevonden in The Fruit Farm Groep. Op deze manier zorgt Hartman voor een duurzame bedrijfsvoering.
The Fruit Farm Group is een grote, internationale kwekerij van groente en fruit. Met de overname wil The Fruit Farm Group zijn biologische tak uitbreiden. In vier jaar tijd wil The Fruit Farm Hartman opschalen van de huidige 72 hectare naar 110 hectare glasteelt. Dat levert 150 tot 200 extra banen op. Momenteel werken bij Hartman 300-350 mensen inclusief uitzendkrachten.
Naast een duurzame bedrijfsvoering staat Hartman ook voor duurzame productie. Om een duurzame productie te krijgen moet het gasverbruik verduurzaamd worden. The Fruit Farm Group wil de plannen voor een geothermiebron verder ontwikkelen om het gasverbruik te verduurzamen. Geothermie is de winning van warmte in de vorm van warm water (circa 100 graden) op ongeveer 3.000 meter diepte. Op de locatie van Hartman kan door het gebruik van geothermie jaarlijks ruim 7 miljoen m³ aardgas bespaard worden (gelijk aan 4.500 huishoudens). Rob Bal, de huidige directeur van Hartman, zegt hierover “Hartman is een van de grootste gasverbruikers van de provincie Friesland, met de realisatie van aardwarmte slaan we een aantal vliegen in 1 klap namelijk we verlagen onze kostprijs van ons groente aanmerkelijk, we produceren klimaatvriendelijk en we realiseren een groot deel van de duurzaamheidsdoelstellingen van de provincie”.
In de afgelopen jaren heeft Ekwadraat meerdere subsidies en vergunningen voor Hartman aangevraagd om het boren naar geothermie mogelijk te maken. Daarnaast ondersteunt Ekwadraat Hartman bij het projectmanagement en het opstellen van de businesscase. Eind dit jaar hopen de partijen de fysieke voorbereiding van de geothermiebron te starten. De verwachting is dat er zomer 2018 geboord wordt naar aardwarmte.
Hartman is een van de eerste klanten van Ekwadraat. In het verleden heeft Ekwadraat Hartman al in veel stappen begeleid naar verduurzaming. Zo heeft Hartman 1 MW aan zonnepanelen en wordt er ook al veel gedaan aan monitoring.
