Leeuwarden, 25 juni 2026 – Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en worden ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.
De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.
11 jaar geleden ben ik afgestudeerd en al 11 jaar werk ik aan het toekomstklaar maken van energiesystemen voor gebouwen en gebieden. Maar steeds meer realiseer ik me dat energie niet de echte vraag van de toekomst gaat zijn, dat zijn grondstoffen. Energie is niet eindig, grondstoffen wel.
En hoe meer ik er over nadenk hoe meer het begint te duizelen… Als consultant heb ik het nog niet aangedurfd om me te gaan begeven in deze complexe wereld van moeilijke waardemodellen, wetmatige vanzelfsprekendheden van gisteren en de complexiteit van draagvlak en overtuiging (wie daagt me uit?). Ik heb een manier gevonden om toch de eerste stappen te kunnen zetten, als eenvoudige consument! En ik begin bescheiden, 2019 wordt voor mij het jaar van bewust kiezen voor Fair en sustainable Fashion.
Met enige jaloezie kijk ik altijd naar startende ondernemers die hun hart volgen. Biologische sla en vissen kweken in een gesloten ecosysteem of spijkerbroeken hergebruiken tot isolatiemateriaal. Jaloers toekijken heeft die betreffende ondernemer alleen niets aan, ik moet in actie komen en zijn producten gaan kopen of leasen. Alleen dan kan hij groeien en zijn impact vergroten. Ik heb besloten te starten met mijn kledingkast. Ik heb hiervoor gekozen omdat ik onlangs kennis maakte met Rankabrand. Een initiatief die merken scoort op duurzaamheid. Mijn favoriete merk Scotch en Soda haalt daar de laagste beoordeling. Dat was voor mij dé call to action om te veranderen. En het is ook nog eens zo dat je (in een jong gezin met 2 opgroeiende jongens) maandelijks meer geld kwijt bent aan kleding dan aan bijvoorbeeld de energierekening. Kortom; met anders kleding kopen kun je impact maken. Tijd om te oriënteren.
De Trias Materia gaat er vanuit dat je materiaalgebruik zoveel mogelijk beperkt. Dat is precies wat ik gedaan heb. Ik ga mijn veel te volle kledingkast dit jaar langzaam uitdunnen en wanneer nodig vervangen voor eerlijke en duurzame items. Maar wat is dan duurzaam en met een kleinere impact op het milieu? En hoe herken je het? Dat is gelukkig eenvoudig. Let op het Global Organic Textile Standard (GOTS) keurmerk en je kan aannemen dat de materialen van een goede oorsprong zijn en dat en geen pesticiden- en fors minder water is gebruik. En het is gelukt, inmiddels ben ik de trotse eigenaar van de eerste artikelen en in mijn zoektocht viel het me op dat de grote retailers (Wehkamp en Zalando) al een redelijk aanbod hebben. Maar de echt leuke items vind je bij de start- en scaleups! Ik heb gelijk al 2 favorieten. De eerste favoriet, en daar kun je natuurlijk niet om heen, is het Nederlandse MUD Jeans. Mooie jeans én truien tegen een goeie prijs. 75% van hun jeans zijn gemaakt van biologisch katoen en de resterende 25% is gerecycled materiaal. En natuurlijk heb ik ervoor gekozen om de broek (en bijpassende trui) te leasen. 12 maanden lang worden je artikelen gewoon gerepareerd als ze stuk zijn en de slimme rekenaar ziet ook nog eens dat leasen goedkoper is dan kopen! Mijn tweede favoriet is SKOT Fashion, het merk dat de afkorting ASAP een nieuwe lading geeft: As Sustainable As Possible. Ik kocht er twee mooie overhemden en was verrast over alle mooie details! Geen plastic verpakking maar gerecycled karton, geen metalen klipjes voor het opvouwen maar echte knijpers die je kun hergebruiken en geen plastic knoopjes maar knoopjes van geperste kokosnoten. Daar word ik nu blij van! En het mooiste is, tot nu toe heeft het nog niet meer geld gekost dan wanneer ik reguliere kleding van mijn (voorheen) favoriete merk had gekocht.
Ik wist dat een broek en trui vinden relatief eenvoudig zou gaan zijn. De echte uitdagingen gaan nog komen. Ik kijk uit naar mijn eerste paar schoenen van kurk, mijn nieuw laptoptas van een oude politiejas en een jas van hergebruikt wol. En natuurlijk houd ik me aanbevolen voor al die nieuwe goeie en gedurfde startups die in 2019 de markt proberen te gaan veranderen, ik doe mee!
Door me de afgelopen tijd hier meer in te verdiepen ben ik mijn kleding ook meer gaan waarderen, het verhaal, de materialen, de verbeterde arbeidsomstandigheden. Het geeft me simpelweg een goed gevoel om deze kleding te dragen. Helaas moet ik constateren dat 2019 nog maar net gestart is en dat ik het voorlopig nog moet doen met veel artikelen uit de oude economie (ineens al je kleding wegdoen is natuurlijk niet echt circulair). Ik ben er alleen zeker van dat tegen het einde van dit jaar ik in ieder geval mijn gedeelte van de kledingkast fair en sustainable fashion proof heb gemaakt.
Van 14 tot 18 januari is het de week van de Circulaire Economie. Tijdens deze week willen we met jullie de moeilijkheden die we op de weg naar een circulaire wereld tegengekomen delen en welke mogelijkheden we daarin zien. We laten zien hoe we de stappen uit de Trias Materia in onze projecten en in het dagelijks leven toepassen.
Dit is blog drie in onze serie in het kader van minder materialen gebruiken. Lees ook eerste blog over de Trias Materia.
Laat jouw ideeën hier achter of neem contact met mij op om eens te sparren over circulaire economie.
