Leeuwarden, 25 juni 2026 – Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en worden ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.
De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.
Deze maand is Friso Bouw gestart met de bouw van het nieuwe Energie Kenniscentrum Leeuwarden. Ekwadraat en Oosterhof Holman ontwikkelen samen dit pand op een zeer unieke locatie: boven op een afvalbult. Na de zomer van 2019 gaan de partijen intrek nemen in dit unieke lichtgewicht gebouw op de Energiecampus Leeuwarden. In het pand wordt gebruik gemaakt van biobased materialen. Stap 2 van de Trias Materia.
Het Energie Kenniscentrum Leeuwarden wordt een gasloos en demontabel gebouw. Er wordt veel gebruik gemaakt van het hernieuwbare biobased materiaal hout. Onder andere wordt hout ingezet voor de gevelbekleding, de kozijnen en de vloer- en wandconstructie. Hout is een licht materiaal en zorgt voor opslag van CO2. Er is specifiek gekozen voor FSC gecertificeerd hout met een lokale oorsprong.
Voor het interieur wordt er gekeken naar refurbished meubels. Er wordt veel gebruik gemaakt van planten voor een prettig binnenklimaat. Een oude gymzaalvloer wordt hergebruikt en voor de akoestische materialen wordt gebruik gemaakt van hergebruikte PET flessen. Het interieur ligt nog niet vast, dus er is nog ruimte voor nieuwe circulaire ideeën! Heb jij bijvoorbeeld het idee om oude spijkerbroeken te gebruiken voor vloerbedekking? Of andere gekke ideeën? Laat het aan ons weten en wie weet wordt jouw idee doorgevoerd.
Vanaf de zomer van 2019 werkt het Ekwadraat team vanuit dit unieke circulaire pand op de Energiecampus Leeuwarden. Een lichtgewicht gebouw boven op een afvalbult.
Biobased materialen zijn gemaakt van hernieuwbare grondstoffen. In de bouw kan je bijvoorbeeld denken aan isolatiemateriaal met vlas- en hennepvezels, dus plantaardig, maar ook schapenwol is hernieuwbaar en kan als isolatiemateriaal gebruikt worden. Nagenoeg elke functie in een gebouw kan met biobased materialen worden vervuld. In veel gevallen vormt hout de grondstof: van gevelbekleding tot vloeren en van dakbedekking tot fundatie. Half Nederland is op houten palen gebouwd en die vervullen hun functie goed zo lang ze nat blijven. Doordat bomen CO2 opnemen om te kunnen groeien, is het bouwen met hout een goede manier om CO2 op te slaan.
Bioplastics zijn ook biobased materialen. Bioplastics zijn plastics gemaakt van plantaardige grondstoffen i.p.v. fossiel. Zoomen we in op de molecuulstructuur, dan heeft dit soort plastics dezelfde structuur als die van plastics gemaakt van aardolie. Ze hebben dezelfde eigenschappen zoals smeltpunt en sterkte, maar breken in de natuur ook even slecht af als plastics gemaakt van aardolie. Composteerbare bioplastics breken over het algemeen beter af, maar in de natuur of bij je op de composthoop kan ook dat nog jaren duren.
Het nieuwe pand maakt onderdeel uit van de Energiecampus Leeuwarden. De Energiecampus Leeuwarden is hét corporate campusterrein in de gemeente Leeuwarden waar partijen kennis delen en omzetten in experiment of productie op een goed landschappelijk ingepast campusgebied. Waar nieuwe technologieën op het gebied van duurzaamheid worden ontworpen, gemaakt, geëtaleerd en vermarkt. Daarnaast produceert de campus genoeg groene energie voor eigen gebruik en levert het groene energie aan de stad Leeuwarden.
Van 14 tot 18 januari is het de week van de Circulaire Economie. Tijdens deze week willen we met jullie de moeilijkheden die we op de weg naar een circulaire wereld tegengekomen delen en welke mogelijkheden we daarin zien. We laten zien hoe we de stappen uit de Trias Materia in onze projecten en in het dagelijks leven toepassen.
Dit is blog vier in onze serie in het kader van biobased materialen. Lees ook de eerste blog over de Trias Materia.
Laat jouw ideeën hier achter of neem contact met mij op om eens te sparren over circulaire economie.
"Ik help jou graag op weg om de wereld circulair te maken"
Adviseur Omgevingsmanagement